Τρία είναι τα βασικά σενάρια συνταξιοδότησης για τους δημοσίους υπαλλήλους που βρίσκονται κοντά στα 50 έτη.
Να ξεκαθαρίσουμε, πάντως, ότι το πότε ακριβώς μπορεί να αποχωρήσει ένας εργαζόμενος δεν κρίνεται μόνο από την ηλικία του, αλλά από το πότε ξεκίνησε η ασφάλισή του, πόσα χρόνια έχει συγκεντρώσει και αν υπάρχουν αναγνωρίσιμοι πλασματικοί χρόνοι.
Οι νέοι κανόνες
Ας δούμε όμως αναλυτικά τι ισχύει για τους δημοσίους υπαλλήλους, ηλικίας 48 έως 52 ετών, γεννημένους δηλαδή από το 1974 έως το 1978, και τη σύνταξη. Πρόκειται για μια γενιά που μπήκε στην εργασία στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 αλλά και στις αρχές του 2000 και η πλειονότητα αυτών δεν πρόλαβε τα μεταβατικά όρια ηλικίας. Αυτό σημαίνει ότι υπάγονται στους νέους κανόνες συνταξιοδότησης.
Οι τρεις επιλογές
Οι βασικές επιλογές συνταξιοδότησης για την ηλικία κοντά στα 50 έτη που είναι μια πλήρως παραγωγική περίοδος στην εργασία, κατά την οποία οι εργαζόμενοι προσφέρουν ουσιαστική εμπειρία και υψηλή επαγγελματική ωριμότητα, είναι τρεις, ενώ υπάρχουν οι ειδικές κατηγορίες και οι εξαιρέσεις.
– Η πρώτη επιλογή, είναι για όσους θέλουν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 40 ετών ή 12.000 ενσήμων. Ο απαιτούμενος χρόνος μπορεί να προκύπτει από πραγματική ασφάλιση, αλλά και από αναγνώριση πλασματικών ετών.
– Η δεύτερη επιλογή είναι η πλήρης σύνταξη στα 67 έτη. Ισχύει για όσους συμπληρώσουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (έως και 39 έτη), αλλά δεν καταφέρουν να φτάσουν την 40ετία στο 62ο έτος της ηλικίας τους.
– Η τρίτη επιλογή, που είναι η μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη. Για τους δημοσίους υπαλλήλους, οι αλλαγές που θεσπίστηκαν με τον ν. 4997/2022 επηρέασαν ειδικά τις περιπτώσεις όσων είχαν παλαιότερη 25ετία αλλά δεν είχαν συμπληρώσει τα απαιτούμενα παλαιά όρια ηλικίας έως το τέλος του 2022. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έξοδος μεταφέρθηκε στο 62ο έτος.
Η μειωμένη σύνταξη δεν συνεπάγεται οριζόντια περικοπή ολόκληρου του ποσού. Η μείωση αφορά την εθνική σύνταξη, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τον ασφαλιστικό χρόνο και τις συντάξιμες αποδοχές. Η νομοθεσία προβλέπει μείωση της εθνικής σύνταξης κατά 6% για κάθε έτος που υπολείπεται του πλήρους ορίου ηλικίας, έως 30% όταν η απόσταση είναι πέντε έτη.
Οι εξαιρέσεις
Να σημειωθεί ότι υπάρχουν ειδικές κατηγορίες και εξαιρέσεις για δημοσίους υπαλλήλους: Γονείς ανηλίκων, βαρέα και ανθυγιεινά και γονείς ή σύζυγοι ατόμων με αναπηρία.
Για τους γονείς ανηλίκων, οι παλαιότερες ευνοϊκές ρυθμίσεις συνδέονταν με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αφορούσαν όσους είχαν συμπληρώσει την 25ετία και το αντίστοιχο όριο ηλικίας έως τις 31/12/2021. Οι σημερινοί 50άρηδες, οι οποίοι έκλεισαν τα 50-52 έτη μετά το 2022, έχουν χάσει αυτά τα δικαιώματα και ακολουθούν τα γενικά όρια (62 ή 67).
Για τα Βαρέα και Ανθυγιεινά, δηλαδή εργαζόμενους που υπάγονται σε ειδικές διατάξεις, όπως συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού στους ΟΤΑ, μπορεί να έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις. Ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ειδικό καθεστώς για ασφαλισμένους στα βαρέα και ανθυγιεινά, με διαφορετικές απαιτήσεις ως προς τον χρόνο ασφάλισης και την ηλικία.
Ειδικότερα, διατηρούν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης σε χαμηλότερα όρια ηλικίας (π.χ., στο 60ό έτος με τις αντίστοιχες προϋποθέσεις ασφάλισης).
Τέλος, για γονείς ή συζύγους ατόμων με αναπηρία υπάρχουν επίσης ειδικές διατάξεις για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων με προστατευόμενα μέλη με βαριά αναπηρία, οι οποίες εφαρμόζονται μόνο εφόσον πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις του νόμου.
