Ο νέος επενδυτικός λογαριασμός, ο «κουμπαράς» για τα παιδιά, όπως ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ, ξεκινά το 2027, με τους γονείς να μπορούν να κινούνται από προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου έως πιο δυναμικές επενδύσεις, οι οποίες προσφέρουν προοπτική μεγαλύτερης απόδοσης αλλά συνοδεύονται και από υψηλότερο κίνδυνο.
Εκατό ευρώ τον μήνα από τον γονέα, άλλα τόσα από το κράτος και από εκεί και πέρα η οικογένεια αποφασίζει πόσο ρίσκο είναι διατεθειμένη να αναλάβει για να μεγαλώσει περισσότερο ο «κουμπαράς» του παιδιού είναι στην πράξη η φιλοσοφία για τον «κουμπαρά» του παιδιού.
Έτσι, δύο οικογένειες που θα καταθέτουν ακριβώς τα ίδια χρήματα επί σειρά ετών δεν είναι απαραίτητο να παραδώσουν στα παιδιά τους το ίδιο κεφάλαιο όταν αυτά συμπληρώσουν τα 18. Το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από το ύψος και τη διάρκεια των καταβολών, τα χρήματα που θα προσθέτει το Δημόσιο, αλλά και από την επενδυτική στρατηγική που θα έχει επιλέξει κάθε οικογένεια και τις πραγματικές αποδόσεις που θα πετύχει σε βάθος χρόνου.
Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» δεν είναι επομένως ένα ακόμη επίδομα ούτε ένας συνηθισμένος παιδικός τραπεζικός λογαριασμός. Πρόκειται για έναν μακροχρόνιο επενδυτικό λογαριασμό.
Μετά την εξειδίκευση του μέτρου, δέκα είναι οι βασικοί κανόνες που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.
1. Ποια παιδιά μπαίνουν στον «κουμπαρά»
Ο ειδικός επενδυτικός λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Στόχος είναι τα πρώτα εγκεκριμένα προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027, γεγονός που σημαίνει ότι στην εκκίνηση του προγράμματος θα μπορούν να ενταχθούν παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2025 και το 2026. Όταν ανοίγει ο λογαριασμός, το παιδί δεν θα πρέπει να έχει συμπληρώσει τα δύο έτη.
2. Δεν υπάρχουν εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια
Η δυνατότητα συμμετοχής δεν θα αλλάζει ανάλογα με το αν μια οικογένεια δηλώνει 20.000, 50.000 ή 100.000 ευρώ εισόδημα. Η φιλοσοφία του μέτρου είναι διαφορετική από εκείνη ενός επιδόματος: το κράτος δεν καταβάλλει ένα σταθερό ποσό λόγω εισοδήματος ή κοινωνικών κριτηρίων, αλλά συμμετέχει στην αποταμίευση που αποφασίζει να κάνει η ίδια η οικογένεια. Όσο βάζει ο γονέας, μέχρι το προβλεπόμενο πλαφόν, τόσο θα βάζει και το Δημόσιο.
3. Ένα ευρώ από τον γονέα, ένα ευρώ από το κράτος
Ο βασικός μηχανισμός είναι η αντιστοίχιση των καταβολών ευρώ προς ευρώ. Για κάθε ένα ευρώ που καταθέτει ο γονέας, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλο ένα ευρώ, μέχρι το ανώτατο όριο της κρατικής συμμετοχής. Στην πρώτη πενταετία το πλαφόν αυτό ορίζεται στα 1.200 ευρώ τον χρόνο. Αν, για παράδειγμα, ο γονέας βάλει 300 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει άλλα 300. Στα 600 ευρώ θα προσθέσει 600, στα 1.000 ευρώ άλλα 1.000 και στα 1.200 ευρώ θα φτάσει στη μέγιστη κρατική συμμετοχή των 1.200 ευρώ. Από εκεί και πάνω αλλάζει η εικόνα. Αν ο γονέας καταθέσει 2.000 ή 5.000 ευρώ, το κράτος δεν θα διπλασιάσει ολόκληρο το ποσό, αλλά θα περιοριστεί στο εκάστοτε ανώτατο πλαφόν.
4. Πώς λειτουργούν τα 100 ευρώ τον μήνα
Η οικογένεια δεν χρειάζεται να βρει 1.200 ευρώ και να τα καταθέσει εφάπαξ. Οι καταβολές μπορούν να γίνονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της χρονιάς και θα υπάρχει η δυνατότητα πάγιας εντολής. Έτσι, με 100 ευρώ τον μήνα ο γονέας φτάνει σε ετήσια καταβολή 1.200 ευρώ. Το Δημόσιο προσθέτει άλλα 1.200 και συνολικά στον λογαριασμό εισρέουν 2.400 ευρώ μέσα στη χρονιά, πριν συνυπολογιστούν οι αποδόσεις των επενδύσεων. Το πλαφόν της κρατικής συμμετοχής δεν θα παραμείνει σταθερό σε ολόκληρη τη διάρκεια ζωής του λογαριασμού. Προβλέπεται αύξηση κατά 10% ανά πενταετία.
5. Τι γίνεται αν μια χρονιά δεν υπάρχουν χρήματα
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία για μια οικογένεια που δεν μπορεί να γνωρίζει ποια θα είναι η οικονομική της κατάσταση για τα επόμενα 18 χρόνια. Η συμμετοχή δεν δημιουργεί υποχρέωση συνεχών καταβολών. Εάν, για παράδειγμα, οι γονείς βάζουν χρήματα επί πέντε χρόνια και τον έκτο χρόνο αντιμετωπίσουν οικονομική δυσκολία, μπορούν να σταματήσουν. Ο λογαριασμός δεν κλείνει, όσα έχουν συγκεντρωθεί δεν χάνονται και το ήδη συσσωρευμένο κεφάλαιο συνεχίζει να επενδύεται. Εκείνο που χάνεται για τη συγκεκριμένη χρονιά είναι η νέα κρατική συμμετοχή, αφού το Δημόσιο βάζει χρήματα μόνο απέναντι σε καταβολή της οικογένειας.
6. Ο γονέας μπορεί να βάζει έως 10.000 ευρώ τον χρόνο
Τα 1.200 ευρώ δεν αποτελούν ανώτατο όριο για την οικογένεια. Αποτελούν το αρχικό πλαφόν μέχρι το οποίο το κράτος αντιστοιχίζει την καταβολή. Ο γονέας θα μπορεί να καταθέτει έως 10.000 ευρώ ετησίως. Εάν, για παράδειγμα, βάλει 5.000 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει μέχρι 1.200 ευρώ στην πρώτη πενταετία και συνολικά θα εισρεύσουν 6.200 ευρώ στον λογαριασμό πριν από τις επενδυτικές αποδόσεις. Αν βάλει 10.000 ευρώ, το συνολικό ποσό με την αρχική μέγιστη κρατική συμμετοχή θα φτάσει τα 11.200 ευρώ.
7. Ο γονέας επιλέγει το ρίσκο
Τα χρήματα δεν θα κάθονται σε έναν λογαριασμό περιμένοντας το παιδί να γίνει 18 ετών. Θα επενδύονται και η οικογένεια θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ διαφορετικών επενδυτικών προϊόντων και επιπέδων κινδύνου. Έτσι, δύο οικογένειες μπορεί να έχουν καταβάλει ακριβώς τα ίδια χρήματα και να έχουν λάβει ακριβώς την ίδια κρατική συμμετοχή, αλλά τα δύο παιδιά να φτάσουν στα 18 με διαφορετικό κεφάλαιο.
8. Πού θα επενδύονται τα χρήματα
Ο γονέας δεν θα μπορεί να επιλέγει οποιαδήποτε επένδυση. Ο λογαριασμός θα λειτουργεί μέσα σε συγκεκριμένο και ελεγχόμενο πλαίσιο εγκεκριμένων επενδυτικών προϊόντων. Στις επιλογές θα μπορούν να περιλαμβάνονται αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές και κρατικά ομόλογα. Τα προϊόντα θα μπορούν να προσφέρονται από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και άλλους αρμόδιους φορείς της επενδυτικής αγοράς και θα πιστοποιούνται σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με κοινούς όρους και πρότυπα παρουσίασης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα αλλαγής επιλογής στην πορεία. Ο γονέας δεν θα είναι αναγκασμένος να παραμείνει για 18 χρόνια στο ίδιο προϊόν. Θα μπορεί να μεταφέρει το κεφάλαιο από ένα εγκεκριμένο επενδυτικό προϊόν σε άλλο, σύμφωνα με τους όρους που θα καθοριστούν στο τελικό κανονιστικό πλαίσιο.
9. Τα χρήματα μένουν «κλειδωμένα» μέχρι τα 18
Ο γενικός κανόνας είναι ότι το κεφάλαιο δεν θα μπορεί να αναληφθεί πριν από την ενηλικίωση του παιδιού. Αυτό σημαίνει ότι ο «κουμπαράς» δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένας δεύτερος οικογενειακός λογαριασμός στον οποίο οι γονείς βάζουν και βγάζουν χρήματα ανάλογα με τις ανάγκες τους. Όταν το παιδί γίνει 18 ετών, το συσσωρευμένο κεφάλαιο θα περάσει πλέον στη διάθεσή του. Από εκεί και πέρα θα πρόκειται για χρήματα του ίδιου του νέου, τα οποία θα μπορεί να αξιοποιήσει για σπουδές, επαγγελματικό ξεκίνημα, στέγαση ή οποιαδήποτε άλλη ανάγκη της ενήλικης ζωής του.
10. Πόσο μπορεί τελικά να φτάσει ο «κουμπαράς»
Τα παραδείγματα που έχει παρουσιάσει το οικονομικό επιτελείο δείχνουν πόσο μεγάλη επίδραση μπορεί να έχει ο συνδυασμός οικογενειακής αποταμίευσης, κρατικής συμμετοχής και επενδυτικής απόδοσης σε ορίζοντα 18 ετών.
Στο παράδειγμα ενός παιδιού που γεννιέται το 2026 και μπαίνει στο πρόγραμμα το 2027, εφόσον η οικογένεια αξιοποιεί κάθε χρόνο ολόκληρο το όριο της κρατικής αντιστοίχισης, οι συνολικές καταβολές του γονέα μέχρι την ενηλικίωση φτάνουν τα 24.652 ευρώ. Άλλα 24.652 ευρώ καταβάλλει το κράτος. Έτσι, πριν καν υπολογιστεί η επενδυτική απόδοση, στον λογαριασμό έχουν εισρεύσει συνολικά 49.304 ευρώ. Από εκεί και πέρα το τελικό ποσό αλλάζει ανάλογα με την απόδοση. Στο ενδεικτικό σενάριο μέσης απόδοσης 3% το τελικό κεφάλαιο υπολογίζεται στα 64.109 ευρώ, ενώ με μέση απόδοση 5% φτάνει στα 77.062 ευρώ.
